مجازات توهین و فحاشی در فضای مجازی (اینستاگرام و تلگرام)
با گسترش روزافزون شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای ارتباطی نظیر اینستاگرام و تلگرام، بخش قابل توجهی از تعاملات اجتماعی به فضای مجازی منتقل شده است. این امر در کنار مزایای بیشمار، چالشها و معضلات جدیدی را نیز به وجود آورده که یکی از مهمترین آنها، شیوع پدیده توهین و فحاشی است. بسیاری از کاربران به دلیل احساس گمنامی یا فاصله فیزیکی، خود را مجاز به اظهارات توهینآمیز و خارج از عرف میدانند، غافل از اینکه این اقدامات در فضای مجازی نیز همچون دنیای واقعی دارای تبعات حقوقی و کیفری سنگینی هستند. این مقاله به بررسی جامع مجازات توهین و فحاشی در فضای مجازی بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ایران میپردازد و راهنماییهای لازم را برای پیگیری این جرایم ارائه میدهد.
تعریف
توهین و فحاشی در فضای مجازی به هرگونه گفتار، نوشتار، تصویر یا حتی نمادی اطلاق میشود که به منظور تحقیر، تخریب شخصیت، اهانت یا هتک حرمت فرد یا گروهی دیگر به کار رود. از دیدگاه حقوقی، این اعمال میتوانند ذیل عناوین مختلفی از جمله “توهین ساده”، “قذف” (نسبت دادن زنا یا لواط)، “نشر اکاذیب” (انتشار اطلاعات دروغ به قصد اضرار یا تشویش اذهان عمومی) یا “افترا” (نسبت دادن جرمی که فرد مرتکب نشده است) قرار گیرند.
**توهین ساده:** طبق ماده 608 قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات)، توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک، چنانچه موجب حد قذف نباشد، موجب جزای نقدی درجه شش خواهد بود. مصادیق توهین ساده بسیار گسترده است و شامل هرگونه کلمهای میشود که عرفاً اهانتآمیز تلقی گردد.
**قذف:** ماده 245 قانون مجازات اسلامی، قذف را نسبت دادن زنا یا لواط به شخص دیگری تعریف میکند. این جرم، با مجازات 80 ضربه شلاق، یکی از جرایم حدی محسوب میشود و تفاوت فاحشی با توهین ساده دارد. اثبات قذف نیازمند رعایت تشریفات قانونی خاصی است.
**افترا و نشر اکاذیب:** این جرایم زمانی مطرح میشوند که فرد، جرمی را به دیگری نسبت دهد که اثبات نشده یا دروغ باشد (افترا)، یا به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی، اکاذیبی را منتشر کند (نشر اکاذیب). این موارد میتوانند در قالب پیام، پست، استوری، کامنت و… در پلتفرمهایی مانند اینستاگرام و تلگرام صورت پذیرند.
مهم است که ماهیت توهین، با توجه به عرف جامعه و شرایط وقوع آن، مورد بررسی قرار گیرد. فضای مجازی، به دلیل ماهیت عمومیتر و امکان بازنشر گسترده، میتواند تاثیرات مخربتری برای قربانی توهین داشته باشد و همین امر، لزوم برخورد جدی با این پدیده را دوچندان میکند. قوانین مربوط به این جرایم، علاوه بر قانون مجازات اسلامی، در قانون جرایم رایانهای نیز مورد اشاره قرار گرفتهاند که به ابعاد خاص ارتکاب جرم در بستر فناوری اطلاعات میپردازند.
موارد مهم قبل، حین و بعد
پیگیری حقوقی توهین و فحاشی در فضای مجازی نیازمند آگاهی و اقدامات دقیق در مراحل مختلف است.
قبل از شکایت:
* **آگاهی از قوانین:** قبل از هر چیز، با قوانین مربوط به توهین، فحاشی، قذف، افترا و نشر اکاذیب در فضای مجازی آشنا شوید. این آگاهی به شما کمک میکند تا جرم اتفاق افتاده را بهتر شناسایی کرده و مدارک لازم را جمعآوری کنید.
* **جمعآوری مدارک:** مهمترین گام قبل از طرح شکایت، جمعآوری دقیق و مستند کلیه شواهد و مدارک مربوط به توهین است. این مدارک شامل اسکرینشاتهای متعدد از پیامها، کامنتها، پستها، استوریها و هرگونه محتوای توهینآمیز دیگر، همراه با تاریخ و ساعت دقیق، نام کاربری فرد توهینکننده، لینک پروفایل یا کانال و هر اطلاعات دیگری است که هویت فرد خاطی را مشخص کند. از ضبط صفحه نمایش (Screen Recording) نیز میتوان در مواردی که محتوا متحرک است (مانند استوری یا ویدئو) استفاده کرد.
* **حفظ خونسردی:** تحت هیچ شرایطی اقدام به تلافی یا پاسخگویی توهینآمیز نکنید. هرگونه واکنش متقابل شما میتواند به ضررتان تمام شده و پیچیدگیهای پرونده را افزایش دهد.
* **مشاوره حقوقی:** در صورت امکان، قبل از هر اقدامی با یک وکیل متخصص در زمینه جرایم سایبری مشورت کنید. وکیل میتواند شما را در جمعآوری مدارک، تنظیم شکواییه و طی مراحل قانونی یاری کند.
حین شکایت:
* **مراجعه به پلیس فتا:** اولین مرجع رسمی برای طرح شکایت در خصوص جرایم سایبری، پلیس فتا (پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات) است. شما میتوانید به صورت حضوری به یکی از مراکز پلیس فتا مراجعه کرده یا از طریق وبسایت پلیس فتا، شکایتی را ثبت کنید. مدارک جمعآوری شده را حتماً به همراه داشته باشید.
* **تنظیم شکواییه:** پس از بررسی اولیه توسط پلیس فتا، پرونده به دادسرای عمومی و انقلاب ارجاع داده میشود. در این مرحله، شکواییه (کیفرخواست) تنظیم و شرح واقعه و درخواست مجازات فرد خاطی به صورت رسمی مطرح میشود.
* **عدم حذف مدارک:** تحت هیچ شرایطی اقدام به حذف مدارک اولیه از گوشی یا کامپیوتر خود نکنید. این مدارک میتوانند در طول فرآیند قضایی به عنوان اثبات جرم بسیار مهم باشند.
* **پرهیز از سازش عجولانه:** در طول فرآیند پیگیری، ممکن است پیشنهاد سازش از سوی طرف مقابل مطرح شود. قبل از هرگونه تصمیمگیری، با وکیل خود مشورت کنید تا از حقوق خود آگاه باشید.
بعد از شکایت:
* **پیگیری مستمر:** پیگیری پرونده در مراجع قضایی ممکن است زمانبر باشد. لازم است به صورت مستمر وضعیت پرونده خود را از طریق سامانههای قضایی یا وکیل خود پیگیری کنید.
* **حضور در جلسات دادگاه:** در صورت لزوم، در جلسات دادگاه یا بازپرسی که از سوی مرجع قضایی تعیین میشود، حضور یابید و توضیحات لازم را ارائه دهید.
* **اجرای حکم:** پس از صدور حکم قطعی، مراحل اجرای حکم آغاز میشود. این شامل پرداخت جزای نقدی، حبس یا شلاق است. در صورت وجود خسارت مادی یا معنوی، میتوانید درخواست جبران خسارت نیز داشته باشید.
* **امکان تجدیدنظر:** در صورت عدم رضایت از حکم اولیه، امکان درخواست تجدیدنظر در مهلت مقرر قانونی وجود دارد.
هزینهها
پیگیری مجازات توهین و فحاشی در فضای مجازی، مانند هر پرونده حقوقی دیگری، مستلزم پرداخت هزینههای مشخصی است. آگاهی از این هزینهها میتواند به شاکی در برنامهریزی و تصمیمگیری بهتر کمک کند.
هزینههای مستقیم:
1. **هزینههای دادگستری و قضایی:**
* **هزینه ثبت شکواییه:** برای طرح هرگونه شکایت قضایی، باید هزینهای به عنوان تمبر دادگستری پرداخت شود. این مبلغ ثابت است و در ابتدای فرآیند اخذ میشود.
* **هزینه دادرسی:** بسته به مراحل پرونده (دادگاه بدوی، تجدیدنظر و …) ممکن است هزینههای دادرسی دیگری نیز مطرح شود.
* **هزینه کارشناسی (در صورت لزوم):** در برخی پروندهها، برای بررسی فنی مدارک دیجیتال (مانند بازگردانی اطلاعات حذف شده، تایید اصالت اسکرینشاتها و …) نیاز به نظر کارشناس رسمی دادگستری در حوزه فناوری اطلاعات است که هزینه آن به عهده شاکی یا حسب دستور دادگاه به عهده طرفین خواهد بود.
2. **حقالوکاله وکیل (در صورت استفاده از وکیل):**
* استفاده از وکیل در پروندههای جرایم سایبری به دلیل پیچیدگیهای فنی و حقوقی، بسیار توصیه میشود. حقالوکاله وکیل بر اساس توافق بین وکیل و موکل، تعرفه کانون وکلای دادگستری و نیز پیچیدگی پرونده متفاوت خواهد بود. پرداخت این هزینه ممکن است به صورت یکجا، اقساطی یا درصدی از مبلغ نهایی (در صورت وجود جنبه مالی) صورت گیرد.
3. **هزینههای متفرقه:**
* هزینه تهیه کپی مدارک، رفتوآمد به مراجع قضایی و پلیس فتا، و سایر موارد مشابه نیز جزو هزینههای جانبی محسوب میشوند.
هزینههای غیرمستقیم:
1. **زمان:** پیگیری پروندههای قضایی نیازمند صرف زمان زیادی است؛ از جمعآوری مدارک و مراجعه به مراجع قضایی تا شرکت در جلسات دادرسی.
2. **فشار روانی:** درگیر شدن در یک فرآیند قضایی، به خصوص در مواردی که با توهین و تحقیر همراه بوده است، میتواند منجر به استرس و فشار روانی برای شاکی شود.
3. **جریمه نقدی برای متهم:** متهم در صورت محکومیت، علاوه بر مجازاتهای دیگر (مانند حبس یا شلاق)، ممکن است به پرداخت جزای نقدی به صندوق دولت نیز محکوم شود که این مبلغ به شاکی نمیرسد.
**نکته مهم:** در قوانین ایران، در صورت اثبات جرم و محکومیت متهم، شاکی میتواند ضمن شکواییه یا در یک دادخواست جداگانه، مطالبه ضرر و زیان مادی و معنوی ناشی از جرم را نیز مطرح کند. در صورتی که دادگاه این ضرر و زیان را تایید کند، متهم محکوم به پرداخت آن خواهد شد که میتواند بخشی از هزینههای شاکی را جبران نماید.
بایدها و نبایدها
در مواجهه با توهین و فحاشی در فضای مجازی و پیگیری حقوقی آن، رعایت یک سری اصول و پرهیز از برخی اقدامات میتواند به موفقیت پرونده شما کمک شایانی کند.
بایدها:
* **باید مدارک را به دقت جمعآوری کنید:** کلیه اسکرینشاتها، عکسها، فیلمها و متنهای توهینآمیز را با ذکر تاریخ و ساعت دقیق، نام کاربری فرد خاطی و لینک مربوطه به صورت مستند و قابل استناد نگهداری کنید.
* **باید خونسردی خود را حفظ کنید:** به هیچ وجه با توهین و فحاشی متقابل، آتش این درگیری را شعلهورتر نکنید. هرگونه واکنش هیجانی و توهینآمیز از جانب شما میتواند در دادگاه علیه شما استفاده شود.
* **باید از محتوای اصلی محافظت کنید:** به هیچ عنوان پستها، کامنتها یا پیامهای حاوی توهین را حذف نکنید. این اطلاعات، اصلیترین دلایل اثبات جرم هستند.
* **باید در اسرع وقت اقدام به شکایت کنید:** هرچه سریعتر برای طرح شکایت به پلیس فتا یا مراجع قضایی مراجعه کنید، شانس موفقیت شما در جمعآوری و اثبات مدارک بیشتر خواهد بود.
* **باید با پلیس فتا همکاری کنید:** اطلاعات و مدارک لازم را به صورت کامل و صادقانه در اختیار کارشناسان پلیس فتا قرار دهید و به سوالات آنها پاسخ دهید.
* **باید از یک وکیل متخصص کمک بگیرید:** پروندههای سایبری دارای پیچیدگیهای فنی و حقوقی خاص خود هستند. یک وکیل مجرب میتواند شما را در تمام مراحل راهنمایی کرده و از حقوق شما دفاع کند.
* **باید برای طی شدن فرآیند صبور باشید:** رسیدگی به پروندههای قضایی ممکن است زمانبر باشد. صبر و پیگیری مستمر، کلید موفقیت است.
نبایدها:
* **نباید تلافی کنید:** به هیچ وجه با توهین متقابل، نشر اکاذیب یا تهدید، خود را در موقعیت متهم قرار ندهید. این کار میتواند منجر به طرح شکایت متقابل و پیچیدگیهای بیشتر شود.
* **نباید مدارک را حذف کنید:** به هیچ عنوان اسکرینشاتها، پیامها یا محتواهای توهینآمیز را حذف نکنید، حتی اگر احساس پشیمانی یا خجالت میکنید.
* **نباید خودسرانه اقدام کنید:** از تهدید کردن، انتشار عمومی اطلاعات شخصی فرد خاطی یا هرگونه اقدام خارج از چارچوب قانون بپرهیزید.
* **نباید جزئیات پرونده را عمومی کنید:** تا قبل از صدور حکم نهایی و با مشورت وکیل خود، از انتشار جزئیات پرونده در فضای عمومی یا شبکههای اجتماعی خودداری کنید. این کار میتواند به اعتبار پرونده لطمه بزند.
* **نباید از پیگیری ناامید شوید:** ممکن است فرآیند قضایی طولانی به نظر برسد. از پیگیری پرونده خود ناامید نشوید و با جدیت آن را دنبال کنید.
* **نباید به واسطهها اعتماد کنید:** برای حل مشکل خود، تنها از طریق مراجع قانونی و وکیل خود اقدام کنید و به وعدهها یا پیشنهادات افراد ناشناس یا غیررسمی اعتماد نکنید.
* **نباید از مدارک دستکاری شده استفاده کنید:** از ارائه اسکرینشاتها یا مدارکی که دستکاری شدهاند، جداً خودداری کنید. این کار میتواند به کل پرونده شما آسیب جدی وارد کند.
راهنماییهایی برای انجام
پیگیری مجازات توهین و فحاشی در فضای مجازی، فرآیندی گام به گام است که نیازمند دقت و رعایت اصول خاصی است. در ادامه، راهنماییهای عملی برای انجام این فرآیند ارائه میشود:
1. **جمعآوری و مستندسازی مدارک:**
* **اسکرینشات دقیق:** از تمام محتوای توهینآمیز (پیام، کامنت، پست، استوری) اسکرینشات تهیه کنید. مطمئن شوید که نام کاربری فرد توهینکننده، نام کاربری شما (در صورت وجود)، تاریخ و ساعت ارسال پیام، و محتوای کامل پیام در اسکرینشات قابل مشاهده باشد.
* **فیلم و ضبط صفحه:** اگر توهین در قالب استوری، لایو اینستاگرام، یا ویدئو صورت گرفته، از صفحه نمایش خود فیلم بگیرید (Screen Recording).
* **لینک و شناسه:** لینک مستقیم پروفایل فرد توهینکننده در اینستاگرام، تلگرام یا هر پلتفرم دیگر را کپی کرده و نگه دارید. همچنین، اگر توهین در یک گروه یا کانال تلگرامی صورت گرفته، شناسه گروه/کانال را نیز ثبت کنید.
* **اطلاعات تکمیلی:** هرگونه اطلاعاتی که میتواند به شناسایی فرد کمک کند (مانند نام واقعی احتمالی، شماره تلفن، عکس پروفایل، یا اطلاعاتی که قبلاً در مورد خود منتشر کرده است) را یادداشت کنید.
2. **مراجعه به پلیس فتا (پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات):**
* **آمادهسازی مدارک:** تمام مدارک جمعآوری شده را به صورت دیجیتال (در فلش مموری یا گوشی) و در صورت امکان پرینت شده به همراه داشته باشید.
* **شکواییه اولیه:** در پلیس فتا، واقعه را شرح داده و با کمک کارشناسان این پلیس، شکواییه اولیه را تنظیم کنید.
* **بررسی فنی:** پلیس فتا مسئول بررسی فنی و ردیابی مجرمان سایبری است. آنها میتوانند با استفاده از IP آدرس و سایر اطلاعات فنی، هویت واقعی فرد پشت حساب کاربری را کشف کنند، حتی اگر از نام مستعار استفاده کرده باشد.
* **ارجاع به دادسرا:** پس از انجام تحقیقات اولیه توسط پلیس فتا، پرونده جهت ادامه رسیدگی و صدور کیفرخواست به دادسرای عمومی و انقلاب ارجاع داده میشود.
3. **مراحل قانونی در دادسرا و دادگاه:**
* **دادسرا:** در این مرحله، بازپرس پرونده را بررسی میکند. ممکن است شما و فرد متهم برای ارائه توضیحات احضار شوید. در صورت تکمیل تحقیقات و احراز جرم، بازپرس قرار جلب به دادرسی را صادر و پرونده را به دادگاه کیفری ارجاع میدهد.
* **دادگاه کیفری:** در دادگاه، جلسات رسیدگی تشکیل میشود. شما و وکیلتان فرصت دفاع از خود و ارائه مستندات را خواهید داشت. قاضی با بررسی مدارک و شنیدن دفاعیات طرفین، حکم مقتضی را صادر میکند.
* **مجازاتهای قانونی:** مجازات توهین ساده (ماده 608 قانون مجازات اسلامی) جزای نقدی درجه شش (از 6 تا 20 میلیون تومان) است. در صورت نسبت دادن زنا یا لواط (قذف)، مجازات 80 ضربه شلاق خواهد بود. در مواردی که توهین همراه با جرایم دیگری مانند افترا یا نشر اکاذیب باشد، مجازات سنگینتری در نظر گرفته خواهد شد. مجازات جرایم رایانهای نیز میتواند شامل حبس و جزای نقدی باشد.
4. **نقش وکیل متخصص جرایم سایبری:**
* **مشاوره و راهنمایی:** وکیل میتواند در تمام مراحل از جمعآوری مدارک تا اجرای حکم، شما را راهنمایی کند.
* **تنظیم لوایح و دفاع:** وکیل به صورت تخصصی لوایح حقوقی را تنظیم کرده و در دادسرا و دادگاه از حقوق شما دفاع میکند.
* **پیگیری پرونده:** وکیل میتواند پرونده شما را به صورت مستمر پیگیری کرده و شما را از روند آن مطلع سازد. حضور وکیل به دلیل پیچیدگیهای حقوقی و فنی این پروندهها، شانس موفقیت شما را به طور چشمگیری افزایش میدهد.
5. **صلح و سازش:**
* در هر مرحله از رسیدگی به پرونده، امکان صلح و سازش بین طرفین وجود دارد. در صورت توافق، شاکی میتواند رضایت خود را اعلام کند که در جرایم قابل گذشت (مانند توهین ساده)، منجر به مختومه شدن پرونده خواهد شد و در جرایم غیرقابل گذشت، میتواند به تخفیف مجازات متهم منجر شود.
سوالات متداول با پاسخ کامل
در ادامه به برخی از سوالات رایج درباره مجازات توهین و فحاشی در فضای مجازی پاسخ داده میشود:
۱. مجازات توهین و فحاشی در فضای مجازی چیست؟
مجازات توهین و فحاشی در فضای مجازی بسته به نوع و شدت توهین متفاوت است:
* **توهین ساده:** طبق ماده 608 قانون مجازات اسلامی، توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک که موجب حد قذف نباشد، موجب جزای نقدی درجه شش (از شش تا بیست میلیون تومان) خواهد بود.
* **قذف:** در صورت نسبت دادن زنا یا لواط به دیگری، مجازات 80 ضربه شلاق حدی است.
* **افترا و نشر اکاذیب:** اگر توهین در قالب نسبت دادن جرم به دیگری (افترا) یا انتشار مطالب دروغ به قصد اضرار یا تشویش اذهان عمومی (نشر اکاذیب) باشد، مجازاتهای سنگینتری از جمله حبس و جزای نقدی، طبق مواد 697 تا 699 قانون مجازات اسلامی و مواد 16 و 17 قانون جرایم رایانهای در پی خواهد داشت.
* **تهدید و اخاذی:** در صورتی که توهین همراه با تهدید یا اخاذی باشد، مجازاتهای جداگانه و شدیدتری اعمال خواهد شد.
۲. چه نوع مدارکی برای اثبات توهین و فحاشی در فضای مجازی لازم است؟
برای اثبات توهین و فحاشی در فضای مجازی، مدارک زیر از اهمیت بالایی برخوردارند:
* **اسکرینشاتهای کامل و واضح:** شامل محتوای توهینآمیز، نام کاربری فرد توهینکننده، نام کاربری شما، تاریخ و ساعت دقیق ارسال.
* **فیلم یا ضبط صفحه (Screen Recording):** در مواردی که توهین در قالب ویدئو، لایو یا استوری بوده است.
* **لینک مستقیم پروفایل یا کانال/گروه:** برای شناسایی دقیق محل وقوع جرم.
* **گزارش پلیس فتا:** پس از ثبت شکایت، کارشناسان پلیس فتا گزارش فنی و کارشناسی تهیه میکنند که به عنوان مدرک معتبر مورد استفاده قرار میگیرد.
* **شهادت شهود:** در صورتی که فرد دیگری شاهد توهین بوده باشد، شهادت او میتواند کمککننده باشد.
* **پرینت یا فایل پیامها:** از طریق اپلیکیشنهای پیامرسان یا در صورت امکان از طریق سرویسدهنده.
۳. آیا امکان پیگیری توهین و فحاشی ناشناس در فضای مجازی وجود دارد؟
بله، در اکثر موارد امکان پیگیری توهین و فحاشی از سوی حسابهای کاربری ناشناس وجود دارد. پلیس فتا با بهرهگیری از تکنولوژیهای پیشرفته و تخصص کارشناسان خود، میتواند با ردیابی آدرس IP، اطلاعات لاگ سرورها، و همکاری با شرکتهای ارائهدهنده خدمات اینترنتی (ISP) و حتی پلتفرمهای خارجی (در صورت همکاری)، هویت واقعی فرد پشت حساب کاربری ناشناس را کشف کند. این فرآیند ممکن است زمانبر باشد، اما ناممکن نیست.
۴. مدت زمان رسیدگی به پرونده چقدر است؟
مدت زمان رسیدگی به پروندههای توهین و فحاشی در فضای مجازی بسیار متغیر است و به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
* **پیچیدگی پرونده:** میزان سختی در شناسایی متهم و جمعآوری مدارک.
* **حجم کاری مراجع قضایی:** تعداد پروندههای در حال رسیدگی در پلیس فتا، دادسرا و دادگاه.
* **همکاری طرفین:** سرعت در ارائه اطلاعات و حضور در جلسات.
* **مسائل فنی:** زمان لازم برای بررسیهای فنی توسط پلیس فتا و کارشناسان.
به طور کلی، یک پرونده میتواند از چند ماه تا بیش از یک سال به طول بیانجامد. داشتن وکیل میتواند در تسریع فرآیند و پیگیری موثرتر نقش داشته باشد.
۵. آیا رضایت شاکی میتواند منجر به توقف پرونده شود؟
بله، در خصوص جرایم قابل گذشت، رضایت شاکی میتواند منجر به توقف رسیدگی و مختومه شدن پرونده شود. توهین ساده (ماده 608 قانون مجازات اسلامی) یک جرم قابل گذشت است؛ یعنی با رضایت شاکی، پرونده متوقف خواهد شد.
اما در جرایم غیرقابل گذشت (مانند قذف، افترا یا نشر اکاذیب)، رضایت شاکی صرفاً میتواند منجر به تخفیف در مجازات متهم شود و پرونده به طور کامل متوقف نخواهد شد. قاضی همچنان میتواند بر اساس جنبه عمومی جرم، حکمی صادر کند، هرچند ممکن است مجازات را تخفیف دهد.
۶. فرق توهین ساده با قذف چیست؟
تفاوت اصلی میان توهین ساده و قذف در ماهیت و شدت جرم، و همچنین مجازات آنها است:
* **توهین ساده:** شامل هرگونه الفاظ رکیک، فحاشی، و اعمالی است که موجب تحقیر یا اهانت به شخصیت فرد شود و عرفاً توهینآمیز تلقی گردد. مجازات آن جزای نقدی درجه شش است و از جرایم قابل گذشت محسوب میشود.
* **قذف:** یک جرم خاص و سنگینتر است که به صراحت در ماده 245 قانون مجازات اسلامی تعریف شده است. قذف به معنای “نسبت دادن زنا یا لواط به شخص دیگری” است. مجازات قذف 80 ضربه شلاق حدی است و از جرایم غیرقابل گذشت به شمار میرود. اثبات قذف نیز نیازمند شرایط خاصی است، مثلاً نسبتدهنده باید قاصد باشد و لفظ صریح در نسبت دادن زنا یا لواط به کار برده باشد.
