شرایط جدید اجرا گذاشتن مهریه از طریق اداره ثبت

شرایط جدید اجرا گذاشتن مهریه از طریق اداره ثبت

مسئله مطالبه مهریه در سال‌های اخیر دستخوش تغییرات قانونی مهمی شده است. اگر در گذشته اولین قدم برای گرفتن مهریه، مراجعه به دادگاه خانواده بود، امروز دیگر این مسیر مستقیم ممکن نیست. طبق قوانین و بخشنامه‌های جدید، مراجعه به اداره اجرای ثبت اسناد، اولین و اجباری‌ترین مرحله برای مطالبه مهریه است. دادگاه‌ها دیگر دادخواست اولیه‌ای را که از این کانال رد نشده باشد، پذیرش نمی‌کنند.

در ادامه، این فرآیند را به زبان ساده، کاربردی و به دور از اصطلاحات پیچیده حقوقی بررسی می‌کنیم تا دقیقاً بدانید چه گام‌هایی را باید طی کنید.

مراحل گام‌به‌گام مطالبه مهریه از طریق اداره ثبت

ترتیب مراحل در این روش بسیار حیاتی است؛ چرا که بروز هرگونه اشتباه یا جابه‌جایی، می‌تواند روند توقیف اموال را به تأخیر بیندازد و به طرف مقابل فرصت انتقال دارایی‌ها را بدهد.

1.مراجعه به دفتر رسمی ازدواج:گام اول.

زوجه (یا وکیل او) باید به همان دفترخانه‌ای که عقد ازدواج در آنجا ثبت شده مراجعه کند و با ارائه مدارک شناسایی و اصل سند ازدواج (یا رونوشت معتبر آن)، تقاضای صدور اجرائیه کند. دفترخانه پس از بررسی، اجرائیه را صادر کرده و از طریق پست پیشتاز یا سامانه‌های الکترونیکی به زوج ابلاغ می‌کند.

2.تشکیل پرونده در اداره اجرای ثبت:گام دوم.

پس از صدور اجرائیه توسط دفترخانه، پرونده به اداره اجرای ثبت اسناد رسمی (اداره پنجم مهریه) فرستاده می‌شود. زوجه باید با مراجعه به این اداره، شماره بایگانی پرونده را دریافت کرده و رسماً تشکیل پرونده دهد.

3.مهلت ۱۰ روزه به زوج:گام سوم.

پس از ابلاغ رسمی به زوج، قانون به او ۱۰ روز فرصت می‌دهد تا مهریه را پرداخت کند، با همسر خود توافق کند و یا مالی را جهت پرداخت مهریه معرفی نماید.

4.استعلام و توقیف فوری اموال:گام چهارم.

اگر مرد در مهلت ۱۰ روزه اقدام نکند، اداره ثبت به درخواست زوجه، استعلام‌های سه‌گانه (راهور برای خودرو، ثبت اسناد برای ملک و بانک مرکزی برای حساب‌ها) را آغاز می‌کند تا اموال رسمی زوج را به سرعت توقیف (بلوکه) کند.

5.درخواست ممنوع‌الخروجی زوج:گام پنجم.

در این مرحله، زوجه می‌تواند به صورت کتبی تقاضای ممنوع‌الخروجی زوج را ثبت کند تا از خروج او از کشور قبل از تعیین تکلیف مهریه جلوگیری شود. این کار در اداره ثبت بسیار سریع‌تر از دادگاه انجام می‌شود.

6.ارجاع به دادگاه در صورت عدم یافتن مال:گام ششم.

اگر ظرف ۲ ماه هیچ مالی از مرد پیدا نشود، یا ظرف ۶ ماه عملیات اجرایی به نتیجه نرسد، زوجه می‌تواند گواهی انصراف از ادامه عملیات ثبتی را دریافت کرده و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرونده را به دادگاه خانواده بفرستد.

مهم‌ترین مواردی که باید بدانید

برای اینکه در طول مسیر دچار سردرگمی نشوید، چند نکته کلیدی وجود دارد که دانستن آن‌ها روند پرونده شما را روشن‌تر می‌کند:

• سرعت بالا در توقیف اموال: بزرگ‌ترین مزیت اداره ثبت، سرعت آن است. بدون نیاز به نوبت‌های طولانی دادگاه و جلسات رسیدگی، حساب‌های بانکی و سند خودرو یا ملک مرد به سرعت توقیف می‌شود تا امکان فروش یا انتقال آن‌ها وجود نداشته باشد.
• هزینه‌های اولیه کمتر: در شروع کار، نیازی به پرداخت هزینه سنگین دادرسی (که در دادگاه ۳.۵ درصد ارزش مهریه است) نیست. هزینه اجرایی ثبت (نیم‌عشر یا ۵ درصد) پس از وصول مهریه، از خود مال توقیف‌شده کسر خواهد شد.
• خط قرمز مستثنیات دین: اداره ثبت نمی‌تواند هر مالی را توقیف کند. مواردی مانند تنها مسکن متعارف زوج (که در آن سکونت دارد) و ابزار کار او (مثل خودرویی که تنها راه درآمد مشهود اوست)، جزو مستثنیات دین هستند و در صورت توقیف، با اعتراض مرد آزاد می‌شوند.
• عدم صدور حکم جلب در اداره ثبت: توجه داشته باشید که اداره ثبت حکم بازداشت (زندان) صادر نمی‌کند. اگر مرد مالی نداشته باشد، برای گرفتن حکم جلب باید گواهی ثبت را گرفته و به دادگاه خانواده مراجعه کنید (که آنجا هم ضمانت اجرای حبس حداکثر تا سقف ۱۱۰ سکه است).

تفاوت‌های کلیدی: اداره ثبت در برابر دادگاه خانواده

• اولویت مراجعه: مراجعه به اداره ثبت اجباری است و دادگاه خانواده تنها به عنوان مرجع ثانویه (پس از عدم یافتن مال در ثبت) صالح به رسیدگی است.
• سرعت توقیف دارایی‌ها: اداره ثبت بدون نیاز به تشکیل جلسه دادرسی، به صورت فوری اموال را بلوکه می‌کند؛ در حالی که دادگاه نیازمند طی تشریفات قضایی است.
• ضمانت اجرای جلب: اداره ثبت به هیچ وجه حکم جلب صادر نمی‌کند. این ابزار قانونی تنها در اختیار دادگاه خانواده قرار دارد.
• ممنوع‌الخروجی: فرآیند ممنوع‌الخروج کردن زوج در اداره ثبت بسیار سریع‌تر و با بروکراسی کمتر نسبت به دادگاه انجام می‌شود.

 

سوالات متداول با پاسخ کامل

۱. آیا می‌توان مستقیم به دادگاه خانواده رفت و اداره ثبت را دور زد؟

پاسخ: خیر. طبق قوانین فعلی، دادگاه‌ها صلاحیت رسیدگی اولیه به دعوای مهریه را ندارند. اگر مستقیماً به دادگاه شکایت کنید، دادخواست شما به دلیل عدم مراجعه به ثبت رد خواهد شد.

۲. اگر شوهر هیچ مال یا دارایی رسمی به نام خود نداشته باشد، تکلیف چیست؟

پاسخ: در این حالت، اداره ثبت پس از ۲ ماه به شما گواهی عدم دسترسی به اموال می‌دهد. شما با این گواهی به دفاتر خدمات قضایی رفته و دادخواست مطالبه مهریه می‌دهید. در دادگاه می‌توانید تقاضای قسط‌بندی (اعسار) یا در صورت عدم پرداخت، حکم جلب او را بگیرید.

۳. آیا می‌توان تنها بخشی از مهریه را از طریق ثبت اجرا گذاشت؟

پاسخ: بله، زوجه اختیار کامل دارد که کل مهریه یا تنها بخشی از آن (مثلاً ۱۴ سکه یا ۵۰ سکه) را به اجرا بگذارد. هزینه‌های ثبتی نیز بعداً فقط بر اساس همان بخش اجرا گذاشته شده محاسبه و کسر می‌شود.

۴. قانون جدید «حق ثبت مهریه» چیست و آیا به اجرا گذاشتن آن ربط دارد؟

پاسخ: قانون حق ثبت (یا همان مالیات مهریه) مربوط به زمان ثبت عقد ازدواج در محضر است تا از تعیین مهریه‌های سنگین جلوگیری کند. این قانون تأثیری روی روند «به اجرا گذاشتن» مهریه‌هایی که از قبل در سند ازدواج ثبت شده‌اند، ندارد.

۵. اگر زوج اموالش را برای فرار از مهریه به نام شخص دیگری کند، چه می‌شود؟

پاسخ: اگر انتقال اموال بعد از صدور اجرائیه یا ابلاغ آن صورت بگیرد، جرم محسوب می‌شود (معامله به قصد فرار از دین). در این صورت زوجه می‌تواند با کمک وکیل، از طریق دادگاه آن معامله را باطل کند. به همین دلیل سرعت عمل در اجرای ثبت برای توقیف فوری اموال اهمیت حیاتی دارد.